Thế giới đang diễn ra thời kỳ bùng nổ về công nghệ thông tin, và chúng ta đang sống trong một thời kỳ thú vị nhất của giai đoạn phát triển các ứng dụng công nghệ. Hãy cùng nhìn lại hành trình của Internet để thấy rõ sự thay đổi này.
Web1 giống như một thư viện khổng lồ: chúng ta chỉ có thể đọc thông tin.
Web2 như một khu chợ sôi động: mọi người không chỉ đọc mà còn tương tác, chia sẻ, mua bán như Facebook, Shopee, TikTok…
Bây giờ, sự kết hợp giữa Web3 (Internet phi tập trung) và AI Agent (trợ lý trí tuệ nhân tạo tự hành động) đang mở ra một chương mới: Internet không chỉ để con người sử dụng, mà còn có thể tự vận hành nhờ những AI thông minh.
Thay vì phải tự làm mọi việc, bạn chỉ cần nói cho AI biết bạn muốn đạt được điều gì. AI sẽ tự suy nghĩ, tự lập kế hoạch, tự kết nối với các hệ thống khác và tự hoàn thành nhiệm vụ. Đây chính là Agentic Economy – nền kinh tế của những “nhân viên AI” tự trị, có khả năng hoạt động độc lập.
Tại sao AI cần Blockchain để “trưởng thành”?
AI hiện nay rất giỏi trả lời câu hỏi, viết văn, phân tích dữ liệu… Nhưng nếu chỉ có vậy thì AI vẫn giống như một trợ lý thông minh bị giới hạn. AI truyền thống thiếu ba thứ quan trọng:
- Không có danh tính số riêng (không biết “ai” đang hành động).
- Không sở hữu tài sản (không thể tự thanh toán hay quản lý tiền).
- Không có cơ chế minh bạch để kiểm tra hành động.
Blockchain (công nghệ chuỗi khối) giải quyết hoàn hảo những hạn chế này. Nó giống như một cuốn sổ cái công khai, không ai sửa được, và trao cho AI:
- Danh tính số rõ ràng.
- Ví điện tử để sở hữu và giao dịch tài sản.
- Hợp đồng thông minh (Smart Contract) tự động thực hiện quy tắc.
- Lịch sử hoạt động được ghi nhận vĩnh viễn.
Nhờ đó, AI trở thành một thực thể số thực thụ. Ví dụ:
- Một AI Agent có thể tự động đặt vé máy bay, thanh toán khách sạn, và sắp xếp lịch trình cho chuyến công tác của bạn.
- Hoặc một AI Agent của doanh nghiệp có thể tự mua nguyên liệu, thanh toán cho nhà cung cấp, và theo dõi kho hàng mà không cần con người can thiệp từng bước.
Hai dự án tiêu biểu đang dẫn dắt xu hướng
- NEAR Protocol (một nền tảng blockchain) – Xây dựng nền tảng AI thuộc về người dùng, NEAR không chỉ là một blockchain nhanh mà còn hướng tới mục tiêu lớn: Để dữ liệu và AI thuộc về từng người dùng thay vì bị các tập đoàn lớn kiểm soát.
NEAR phát triển hạ tầng AI Cloud an toàn, công nghệ giúp AI làm việc trên nhiều blockchain khác nhau, và các công cụ để tạo AI Agent hoạt động 24/7. Đặc biệt, đồng sáng lập NEAR là ông Illia Polosukhin – một trong những người tạo ra mô hình kiến trúc học sâu Transformer Technology, nền tảng cốt lõi của ChatGPT và nhiều AI lớn khác ngày nay.
- Fetch.ai và Liên minh ASI – Xây dựng “xã hội” của các AI Agent Fetch.ai tập trung vào việc để các AI Agent giao tiếp và hợp tác với nhau. Qua nền tảng Agentverse, các Agent có thể tìm kiếm nhau, chia sẻ dữ liệu, mua bán dịch vụ và cùng giải quyết công việc phức tạp.
Hãy tưởng tượng một tình huống gần gũi: Bạn muốn tổ chức sinh nhật cho con. Một Agent tìm địa điểm phù hợp và kiểm tra lịch trống. Agent thứ hai đặt bánh kem và đồ ăn. Agent thứ ba gửi lời mời đến khách mời. Agent thứ tư thanh toán và quản lý chi phí. Tất cả diễn ra nhanh chóng, chỉ trong vài phút, mà bạn hầu như không phải làm gì nhiều.
ICDT nhìn nhận gì về xu hướng này?
Với vai trò là viện tiên phong trong chuyển đổi số, ICDT nhận định: AI Agent sẽ là lớp hạ tầng quan trọng nhất của chuyển đổi số trong giai đoạn tới.
Trước đây, doanh nghiệp chuyển đổi số chủ yếu dùng ERP, Cloud, Big Data hay Chatbot. Giai đoạn sắp tới sẽ là thời của Digital Worker (người làm việc số) – tức các AI Agent và tổ chức hoạt động theo kiểu Agentic.
- Doanh nghiệp có thể sở hữu hàng trăm AI Agent hỗ trợ bán hàng, quản lý kho, chăm sóc khách hàng…
- Chính quyền địa phương dùng AI Agent để xử lý hồ sơ nhanh hơn, cung cấp dịch vụ công tiện lợi.
- Mỗi người dân có thể có trợ lý AI cá nhân, được bảo vệ bởi blockchain, hoạt động vì lợi ích thực sự của mình.
Lúc đó, câu hỏi lớn không còn là “AI có thay thế con người không?” mà sẽ là:
“Ai là người sở hữu và kiểm soát AI?”
“AI của bạn đang làm việc cho bạn hay cho ai khác?”
“Việt Nam sẽ chỉ là người sử dụng hay sẽ tham gia kiến tạo công nghệ này?”
Việt Nam cần chủ động tham gia
Cuộc cách mạng Web3 và AI Agent đang diễn ra rất nhanh. Đây là cơ hội để Việt Nam không chỉ theo kịp mà còn dẫn dắt một phần của trò chơi. Chúng ta có thể xây dựng AI Agent phục vụ doanh nghiệp, chính quyền và người dân, tạo ra những mô hình kinh tế số mới dựa trên AI và Blockchain.
Khi Internet bước vào kỷ nguyên Agentic Economy, AI sẽ không chỉ là công cụ hỗ trợ – mà trở thành những cộng sự số thông minh, đáng tin cậy. Quốc gia nào nắm bắt và làm chủ công nghệ AI Agent từ sớm sẽ dẫn dắt nền kinh tế số trong tương lai.